Chi tiết bài viết - Xã Cam Lộ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng phát biểu tại Phiên họp thứ nhất, sáng 5/8/2026(Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Dù là một bản nhận xét nơi cư trú viết cho đủ thủ tục, một ý kiến góp ý chưa rõ nơi xử lý, hay một phản ánh dừng lại ở khâu tiếp nhận, tất cả đều dẫn tới câu hỏi về cơ chế trách nhiệm. Tổ chức nào có thẩm quyền xác minh, ai chịu trách nhiệm trả lời, và căn cứ nào buộc quy trình ấy phải diễn ra thực chất?

Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, khai mạc ngày 5/10/2026, đã dành thời gian cho ý kiến về đề cương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng. Trong bài phát biểu khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý phải phân biệt rõ vướng mắc nằm ở Điều lệ, ở văn bản thi hành hay ở khâu tổ chức thực hiện. Chỉ những vấn đề thật sự cần thiết và có giá trị lâu dài mới nên được đề xuất sửa, và không đưa một cách máy móc nội dung các nghị quyết vào Điều lệ. Việc sửa Điều lệ thuộc thẩm quyền của Đại hội.

Điều lệ hiện hành được Đại hội XI thông qua năm 2011, đã nêu yêu cầu “được nhân dân tín nhiệm” ngay ở Điều 1, như một điều kiện để được xét kết nạp vào Đảng. Điều lệ cũng giao cho mỗi đảng viên nhiệm vụ liên hệ chặt chẽ với Nhân dân. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định yêu cầu “dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng”. Nguyên tắc dựa vào dân đã được khẳng định vững chắc, song việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện nhất quán đến đâu là điều cần được tổng kết nghiêm túc.

Với một bản nhận xét nơi cư trú viết cho đủ thủ tục, trước hết cần xem người nhận xét có hiểu rõ đảng viên không, đã làm hết trách nhiệm chưa, có điều kiện theo dõi thường xuyên hay không. Nếu trách nhiệm đã được quy định rõ mà vẫn làm qua loa, việc cần làm là chấn chỉnh cách thực hiện. Nếu chưa rõ ai phải xác minh những nhận xét trái chiều, ai phải báo lại cho nơi đã góp ý, thì cần xem lại quy định để phân công trách nhiệm cho rõ. Đi từ từng vướng mắc như thế mới xác định được cần sửa Điều lệ, quy định thi hành hay hướng dẫn nghiệp vụ.

Việc nào ở Điều lệ, việc nào ở văn bản thi hành

Thông báo số 140-TB/VPTW ngày 8/8/2026 về kết luận của Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng đã phân định rõ vai trò và phạm vi điều chỉnh của từng cấp văn bản. Theo đó, Điều lệ quy định những vấn đề nền tảng, cốt lõi, mang tính nguyên tắc và ổn định lâu dài. Mô hình, thẩm quyền và trách nhiệm được làm rõ ở quy định thi hành của Trung ương, còn trình tự, thủ tục, nghiệp vụ thuộc về các hướng dẫn. Như vậy, mỗi đề xuất sửa đổi phải luận giải đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, trong một quá trình nghiên cứu có “lấy ý kiến trong Đảng và Nhân dân”.

Ngay trong năm 2026, Quy định thi hành Điều lệ được Hội nghị Trung ương 2 thông qua hồi tháng 3, rồi được Hội nghị Trung ương 3 xem xét sửa đổi, bổ sung sau bốn tháng để bắt nhịp với thực tiễn. Văn bản thi hành vì thế điều chỉnh được kịp thời, còn Điều lệ giữ được sự ổn định của một văn bản nền tảng. Chính sự phân định khoa học ấy giúp tránh đưa quá nhiều thủ tục chi tiết vào Điều lệ, khiến văn bản nền tảng phải sửa đổi liên tục, đồng thời không hạ thấp những nguyên tắc mang tính ổn định lâu dài xuống hàng văn bản hướng dẫn nghiệp vụ thuần túy.

Quy định rõ để lắng nghe thành nền nếp

Việc tổng kết cần làm rõ tiêu chuẩn được Nhân dân tín nhiệm đã được theo dõi, đánh giá như thế nào trong suốt quá trình một người đứng trong hàng ngũ của Đảng. Những nhận xét từ nơi cư trú có được dùng đến khi đánh giá đảng viên hằng năm không? Khi ý kiến khác nhau, tổ chức đảng xử lý thế nào? Làm sáng tỏ những vấn đề thực tiễn đó mới tạo căn cứ xác đáng để cân nhắc việc bổ sung vào Điều lệ nguyên tắc xem xét ý kiến của Nhân dân trong quản lý, đánh giá đảng viên. Hướng nghiên cứu này có đủ cơ sở chính trị từ Văn kiện Đại hội XIV, cơ sở pháp lý từ quy định của Hiến pháp về việc Đảng chịu sự giám sát của Nhân dân, và cơ sở thực tiễn từ nền nếp lấy ý kiến đoàn thể, nơi cư trú qua nhiều nhiệm kỳ.

Tín nhiệm của Nhân dân phải được xác định trên cơ sở việc làm, vì người đảng viên làm đúng nguyên tắc đôi khi khiến một số người không vừa ý, còn người dễ dãi lại có thể được khen. Nguyên tắc nào được bổ sung cũng phải đi cùng yêu cầu kiểm chứng ý kiến, cả lời khen lẫn lời phê bình.

Học sinh dự lễ khai giảng năm học 2026-2027. Từ năm học 2025–2026, học sinh công lập trong cả nước được miễn học phí. (Ảnh: Đỗ Trung)

Theo cách phân định của Thông báo 140, việc ai tiếp nhận ý kiến, ai xác minh khi có nhận xét khác nhau và ai báo lại kết quả nên được làm rõ trong quy định thi hành. Có xác định cụ thể thì người thực hiện mới biết phần việc của mình, người góp ý mới biết nơi theo dõi. Quy định thay thế Quy định số 213-QĐ/TW đang được nghiên cứu là một địa chỉ phù hợp cho những nội dung này. Văn kiện Đại hội XIV cũng yêu cầu lấy sự hài lòng và tín nhiệm của người dân làm một tiêu chí đánh giá cán bộ. Yêu cầu này có thể được cụ thể hóa thành căn cứ khi đánh giá đảng viên giữ chức vụ.

Quy định rõ ràng giúp việc lắng nghe không phụ thuộc vào thiện chí của từng cán bộ hay từng nhiệm kỳ, để cách làm tốt ở nơi này trở thành chuẩn mực chung và nơi làm chưa tốt có căn cứ để sửa.

Những việc cụ thể hơn nên để ở hướng dẫn nghiệp vụ, như mẫu phiếu, thời hạn phản hồi, cách ghi nhận ý kiến trên hồ sơ đảng viên điện tử theo Quy định số 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026. Các hướng dẫn này cần được thiết kế để dễ điều chỉnh theo thực tiễn. Công nghệ giúp lưu giữ, đối chiếu và theo dõi ý kiến qua nhiều năm, để một nhận xét có căn cứ không bị thất lạc khi đảng viên chuyển công tác hay chuyển nơi cư trú.

Đảng mạnh để Nhân dân được ấm no

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng xác định Đảng phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc và “làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng”. Theo tinh thần ấy, một Đảng mạnh trước hết phải là một tổ chức đủ trong sạch và năng lực để đưa ra các quyết sách đúng đắn vì dân, đồng thời tổ chức thực hiện đạt kết quả cụ thể. Yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng mà Văn kiện Đại hội XIV xác định cũng đi theo hướng ấy.

Mỗi quyết sách phải trả lời được vấn đề nào đã được giải quyết, nguồn lực nào được khơi thông và người dân được hưởng lợi gì. Tổng Bí thư nêu yêu cầu ấy tại Hội nghị Trung ương 4. Chủ trương miễn học phí cho học sinh công lập từ năm học 2025-2026, được Bộ Chính trị thống nhất hồi tháng 2/2025, là một quyết sách như thế, đi thẳng vào đời sống của các gia đình. Chính sách đã ban hành rồi, việc lắng nghe vẫn phải tiếp tục. Những người trực tiếp chịu tác động có thể phản ánh điều gì thuận lợi, điều gì còn vướng, để cơ quan có trách nhiệm xem xét và điều chỉnh cách làm.

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV hồi tháng 7/2026, khi thảo luận về đổi mới mô hình phát triển đất nước, khẳng định yêu cầu “lấy Nhân dân và con người làm mục tiêu cao nhất”. Giáo dục, y tế, nhà ở, an sinh xã hội là những nơi người dân thấy rõ chất lượng của các quyết sách, nhất là ở nhóm yếu thế và vùng khó khăn. Khi lợi ích của Nhân dân trở thành thước đo của quyết sách, việc Nhân dân có tiếng nói trong xây dựng Đảng là điều tự nhiên.

Cũng có cách nhìn xem xây dựng Đảng là việc nội bộ, không liên quan đến dân. Cách nhìn ấy bỏ qua một mối liên hệ rất rõ, đấy chính là chất lượng công tác xây dựng Đảng đi vào đời sống qua chất lượng các quyết định và cách tổ chức thực hiện. Người dân là người chịu tác động trực tiếp của những quyết định ấy, nên những gì họ chứng kiến và nhận xét cần được xem xét trong công tác xây dựng Đảng. Mối liên hệ tự nhiên ấy được bảo chứng vững chắc bằng quy định của Hiến pháp, rằng Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân và chịu sự giám sát của Nhân dân.

Đảng mạnh là do chi bộ tốt

Ngày 14/5/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng “Đảng mạnh là do chi bộ tốt. Chi bộ tốt là do các đảng viên đều tốt”. Đảng viên tốt hay chưa, người dân là người chứng kiến trực tiếp qua nếp sống và việc làm hằng ngày của họ. Ý kiến của Nhân dân, đặt cạnh nhận xét của cơ quan, tổ chức, giúp việc đánh giá người đảng viên được thực chất và toàn diện. Mỗi nhiệm kỳ phải để lại một đội ngũ tốt hơn và một tổ chức mạnh hơn, đúng như chỉ đạo của Tổng Bí thư tại Hội nghị Trung ương 4. Bốn năm nữa, Đảng ta tròn một trăm năm tuổi. Việc tổng kết một thế kỷ về Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam đang được tiến hành cùng với chuẩn bị cho Đại hội XV.

Những góp ý có căn cứ từ nơi người đảng viên sống và làm việc cần được xem xét nghiêm túc. Khi một thiếu sót đã chỉ ra được sửa, một việc còn chậm được giải quyết xong, người dân có thể nhận ra sự thay đổi qua chính những lần gặp gỡ sau đó. Quy định rõ trách nhiệm của tổ chức đảng và người đảng viên trước Nhân dân chính là để sự lắng nghe trở thành nền nếp thường xuyên, có người theo dõi và có kết quả hồi đáp. Niềm tin của Nhân dân được bồi đắp từ những đổi thay cụ thể và thực chất mỗi ngày. Khi từng đảng viên làm tròn bổn phận trước dân, từng quyết sách bắt rễ sâu xa từ lòng dân, Đảng sẽ có được nguồn sức mạnh trường tồn để đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.

Đỗ Đặng Anh