Chi tiết bài viết - Xã Cam Lộ

Hình ảnh tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Sau hơn sáu năm thực hiện Quy định số 213-QĐ/TW của Bộ Chính trị về trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú, vẫn còn đảng viên chỉ xuất hiện ở khu dân cư vào dịp cuối năm, khi cần làm thủ tục nhận xét. Trong những trường hợp ấy, bản nhận xét vẫn được lập đúng hạn, nhưng người đặt bút nhận xét có thể chưa hiểu rõ người được nhận xét. Thủ tục hành chính hoàn tất, còn mục đích thực chất thì chưa đạt.

Ở chiều ngược lại, có những chi bộ thôn, tổ dân phố giữ liên lạc thường xuyên với đảng viên đang công tác qua các nhóm trao đổi trên nền tảng số. Có đảng viên là thầy thuốc, nhà giáo, kỹ sư đem chuyên môn của mình giúp bà con những việc chung nơi mình ở. Khi sự gắn bó được duy trì bền bỉ quanh năm, bản nhận xét vào dịp cuối năm mới có những chất liệu xác đáng từ đời sống.

Muốn nhận xét đúng, phải hiểu người mình nhận xét

Muốn chọn đúng người, tổ chức đảng cần cả những thông tin mà hồ sơ không ghi và các cuộc họp không thấy. Cơ quan công tác biết kết quả làm việc. Bà con nơi cư trú biết người ấy sống với xóm giềng ra sao. Đoàn thể nơi người ấy sinh hoạt thấy được tinh thần tham gia hoạt động tập thể. Đặt những nguồn thông tin ấy cạnh nhau giúp tổ chức có bức tranh toàn diện. Sự trùng khớp giữa các nguồn đem lại cơ sở vững vàng để ra quyết định. Ngược lại, những khác biệt chính là dấu hiệu đòi hỏi cấp ủy phải thẩm tra cặn kẽ trước khi kết luận. Cách làm này đáp ứng đúng yêu cầu gắn công tác bảo vệ chính trị nội bộ với quản lý cán bộ, đảng viên mà Văn kiện Đại hội XIV đặt, bởi có những biểu hiện lệch chuẩn chỉ lộ ra trong sinh hoạt đời thường, ngoài tầm mắt cơ quan.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy giá trị của những hiểu biết ấy từ sớm. Ngày 21/7/1969, hơn một tháng trước khi đi xa, Người viết thư gửi Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Nghệ An. Trong thư, Người căn dặn phải khuyến khích nhân dân góp phần xây dựng Đảng, trong đó có việc “góp ý kiến với chi bộ trong việc tuyển chọn người vào Đảng”, tuyển chọn cán bộ lãnh đạo. Người tin rằng làm được như vậy thì quan hệ giữa Đảng với nhân dân sẽ càng gắn bó. Đến bây giờ, lời căn dặn ấy đã đi vào nhiều quy định của Đảng. Hướng dẫn số 02-HD/TW ngày 7/8/2026 của Ban Bí thư yêu cầu chi ủy lấy ý kiến nhận xét trước khi xét kết nạp và trước khi xét công nhận đảng viên chính thức. Các ý kiến này đến từ đoàn thể chính trị - xã hội mà người đó là thành viên và từ chi ủy nơi người đó cư trú. Mười hai tháng dự bị theo Điều lệ cũng là quãng thời gian để những người sống quanh người đảng viên mới có dịp nhìn lại lời hứa ban đầu của người ấy.

Ảnh tư liệu, Bác viết đoạn thư gửi Nghệ An năm 1969

 

Nguyên tắc tổ chức phải nắm được người của mình có từ rất sớm. Tại Đại hội II Đảng Công nhân dân chủ xã hội Nga năm 1903, V.I. Lênin kiên quyết đòi mỗi đảng viên phải tự mình tham gia một tổ chức của đảng. Có như vậy, đảng mới biết rõ từng người sinh hoạt ở đâu, chịu sự quản lý của ai và chịu trách nhiệm được về họ. Để nắm chắc đội ngũ của mình, tổ chức đảng không thể chỉ nhìn từ nội bộ, mà rất cần những thông tin từ đời sống, nhiều khi chỉ Nhân dân mới thấy.

Nhận xét phải có căn cứ

Văn kiện Đại hội XIV yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ bảo đảm thực chất, hiệu quả, nhất là khâu thẩm định, đánh giá cán bộ. Ngay trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV ngày 5/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề nghị Trung ương nhìn thẳng vào tình trạng có những khâu làm đủ các bước theo quy định mà vẫn không chọn được người phù hợp.

Một ý kiến có giá trị trước hết khi người nói thật sự hiểu việc, đã chứng kiến hoặc cùng sống, cùng làm với người được nhận xét. Ý kiến phải nói về việc làm cụ thể, có địa chỉ, có thời điểm. Thiện cảm hay ác cảm chung chung không phải là căn cứ. Ban công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố gặp gỡ các hộ gia đình thường xuyên, nên thuận lợi để tập hợp những ý kiến như thế. Để những ý kiến ấy trở thành căn cứ, tiêu chí nhận xét cần được cụ thể hóa theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, gắn mỗi lời nhận xét với những gì đảng viên đã làm. Cấp ủy nơi cư trú cũng phải chịu trách nhiệm về chất lượng nhận xét, nhất là khi nhận xét không đúng thực chất dẫn đến bỏ lọt vi phạm.

Kiểm chứng là bước không thể bỏ qua, với cả lời khen lẫn lời phê bình. Một lời khen chung chung vì nể nang cũng làm sai lệch kết quả đánh giá không khác gì một lời phê bình thiếu căn cứ. Khi các nhận xét khác nhau, tổ chức đảng cần làm rõ sự việc và hoàn cảnh, gặp người góp ý nếu cần, rồi mới kết luận. Có kiểm chứng mới tách được ý kiến xây dựng khỏi những phản ánh xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân.

Sự an tâm của người góp ý là điều hay bị xem nhẹ. Ở làng quê hay tổ dân phố, nơi mọi người đều quen biết nhau, tâm lý e dè va chạm là có thật. Khi nhận xét về một đảng viên giữ chức vụ, nỗi lo bị gây khó dễ có thể làm chùn bước sự thẳng thắn của người góp ý. Tổ chức đảng phải bảo đảm an toàn cho người góp ý thiện chí, giữ kín danh tính khi cần thiết và xử lý nghiêm minh mọi hành vi trù dập người phản ánh.

Được góp ý thì phải sửa

Tại Hội nghị Trung ương 4, Tổng Bí thư yêu cầu xây dựng cơ chế giúp tổ chức đảng và mỗi đảng viên sớm tự nhận ra, tự khắc phục thiếu sót của mình. Bài phát biểu cũng đề nghị làm rõ vì sao có những khuyết điểm đã được chỉ ra mà chậm sửa, có những vi phạm đã được cảnh báo mà vẫn tái diễn. Yêu cầu tự sửa mình có gốc rễ trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Năm 1947, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Người khẳng định “một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng”. Theo Người, một Đảng dám thừa nhận khuyết điểm và tìm cách sửa chữa mới là một Đảng tiến bộ, chân chính.

Với từng đảng viên, góp ý có căn cứ từ nơi cư trú cần được chi bộ trao đổi lại với chính người được góp ý, kèm cách khắc phục và thời hạn cụ thể. Những người cùng sống, cùng làm việc hoặc trực tiếp giải quyết công việc với đảng viên có thể nhận ra những điều mà người trong cuộc khó tự thấy. Biết lắng nghe quần chúng là cách để người đảng viên tự sửa mình trước khi một khuyết điểm nhỏ trở thành vi phạm lớn.

Muốn vậy, đánh giá phải thật sự phân biệt được người làm tốt với người làm chưa tốt. Kiên quyết khắc phục tình trạng cào bằng trong đánh giá cán bộ là yêu cầu trong kết luận của Tổng Bí thư khi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương tháng 6/2026. Điều này đúng cả với việc đánh giá đảng viên. Khi ai cũng được xếp loại như nhau, một nhận xét xác đáng về một đảng viên chưa tốt khó tạo ra thay đổi. Người góp ý cũng có thể mất động lực lên tiếng ở lần sau.

Việc lưu giữ nhận xét cũng đang được số hóa, theo yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu cán bộ, đảng viên thống nhất, liên thông của Văn kiện Đại hội XIV. Quy định số 208-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng đã tạo cơ sở cho hồ sơ đảng viên điện tử. Nhờ đó, những nhận xét qua nhiều năm có thể được đặt cạnh nhau để đối chiếu. Dữ liệu và công nghệ giúp tham mưu chính xác hơn, nhưng không thay được trách nhiệm của tổ chức và người ra quyết định, như Tổng Bí thư lưu ý trong cùng bài phát biểu.

Góp ý rồi, bà con cần được biết kết quả

Quan hệ giữa người đảng viên với nơi cư trú đi theo hai chiều. Quy định số 213-QĐ/TW đặt đảng viên đang công tác dưới sự nhận xét của chi ủy nơi cư trú. Quy định cũng giao cho họ trách nhiệm phản ánh ý kiến, nguyện vọng của nhân dân nơi mình ở tới cơ quan có thẩm quyền. Những phản ánh ấy, nếu được tổng hợp đều đặn, là nguồn thông tin quý để cấp ủy nắm chắc tình hình Nhân dân. Kết luận tháng 6/2026 của Tổng Bí thư cũng yêu cầu tổ chức cơ sở đảng nâng cao năng lực nắm tình hình, kịp thời giải quyết những vấn đề nảy sinh ở cơ sở, nhất là những việc liên quan đến quyền lợi chính đáng của nhân dân. Cùng với đó là yêu cầu sinh hoạt chi bộ phải thực chất, khắc phục bệnh hình thức, nể nang, né tránh. Một chi bộ sinh hoạt thực chất là nơi những phản ánh của bà con được đem ra bàn, được giao cho người theo dõi và được báo lại kết quả cho khu dân cư.

Có ý kiến cho rằng Đảng tự chọn, tự chấm, còn ý kiến của dân chỉ là hình thức. Theo Hướng dẫn 02 và Quy định 213, lấy ý kiến là yêu cầu bắt buộc trong hồ sơ, nên không thể nói Nhân dân đứng ngoài công tác đảng viên. Điều thực sự cần kiểm tra là những nhận xét ấy có dựa trên hiểu biết thực tế và có được dùng đến khi quyết định hay không. Nhưng cũng không thể để mọi quyết định chạy theo dư luận, bởi dư luận có thể đúng, cũng có thể bị dẫn dắt. Tín nhiệm của Nhân dân là căn cứ quan trọng, còn tổ chức đảng là nơi kiểm chứng và quyết định.

Đầu năm 2026, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã giao tham mưu ban hành quy định mới thay thế Quy định 213. Văn bản mới quy định cụ thể đến đâu, thước đo cuối cùng vẫn là người dân thấy nhận xét của mình được xem xét nghiêm túc.

Làm theo lời căn dặn năm 1969 của Chủ tịch Hồ Chí Minh hôm nay, chi bộ phải thực hiện trách nhiệm đến cùng đối với những ý kiến đóng góp của Nhân dân. Ý kiến có căn cứ phải được trao đổi thẳng thắn với người được nhận xét, nội dung cần sửa phải có người theo dõi, và nơi đã góp ý cần được thông tin lại kết quả theo hình thức phù hợp. Khi sự chuyển biến hiện rõ trong tác phong làm việc và nếp sống của người đảng viên, bà con sẽ thấy tiếng nói của mình thực sự được tôn trọng.

Từ câu chuyện nhận xét một đảng viên nơi thôn xóm, vấn đề đặt ra ở tầm mức lớn hơn. Khi hàng triệu người dân cùng góp ý vào những quyết sách trọng đại của đất nước, tiếng nói ấy sẽ đi về đâu và được hồi đáp thấu đáo như thế nào?

Đỗ Đặng Anh